बंदिश् ४० (नज़्र्-ए "फ़ेस्‌बुक्")

बिछ्ड़े हुए हबीबोँ की होती है जब् मुलाक़ात्
तुफ़ान् लेके आता है यादोँ की कोई सौग़ात्

मुद्दत् हुई थी , भूले थे यारोँ की शक्ल् तक् हम्
यादोँ की डोर् थी टूटी , बाक़ी थे कुछ् ख़यालात्

हम् वॊः नहीँ जो बैठेँगे हाथोँ पॆ हाथ् धर्-कर्
मौक़ऽ मिला तो कर् देँगे हम् इक् नई शुरूऽआत्

हल् "फ़ेस्‌बुक्" के द्वारा ही होगा हमारा मस्लः
इस् वास्ते कि हैँ उस्‌मेँ कुछ् आधुनिक् करामात्

बस्‌ते हैँ गो-कि दुन्या मेँ सब् दूर् दूर् , लेकिन्
होते हैँ "फ़ेस्‌बुक्" से अब् मिल्‌ने के इत्तिफ़ाक़ात्

जम्-घट् है दोस्तो अप्‌ना , यॆः "फ़ेस्‌बुक्" की मह्फ़िल्
होता है फिर् जहाँ चर्चा , छिड़्‌ती है फिर् जहाँ बात्

हर् इक् वतन् मेँ होता है मश्हूर् सब् का अह्वाल्
कश्मीर् हो कि केरळ् हो , बंगाल् हो कि गुज्रात्

सोते हुए कहाँ हम्‌को पड़्‌ता है चैन् , यऽनी
होते ही सुब्ह् पढ़्‌ते हैँ यारोँ की हम् हिकायात्

ऐसा भी हम् से होता है दम् भर् न हम् हैँ रुक्‌ते
कोई ख़याल् आते ही लिख् देँ तुरंत् , अर्थात्

अव्वल् लिखा हो जो , उस्‌को सम्‌झो न हर्फ़्-ए आख़िर् !
"स्ट़ैट़स्" बदल्‌ते रॆह्‌ते हैँ "औफ़िस्" से ता-ख़राबात्

उम्मीद् हम् को है "रोशन्" इस् अंजुमन् मेँ अप्‌ने
वा-पस् जुड़ेँगे रिश्ते और् उभ्रेँगे फिर् से जज़्बात्

---

हबीब् = beloved; friend.
मुलाक़ात् = meeting; conversation.
तूफ़ान् = typhoon; deluge.
सौग़ात् = rich present; curiosity.
मुद्दत् = duration.
शक्ल् = likeness, resemblance; form.
ख़यालात् = thoughts.
मौक़ऽ = fit place; situation; occasion.
शुरूऽआत् = beginnings.
हल् = solution.
मस्लः = problem.
इस् वास्ते कि = because, for the reason that.
आधुनिक् = of the present moment.
करामात् = miracles.
गो-कि = even if; although.
इत्तिफ़ाक़ात् = events, occurrences.
जम्-घट् = crowd.
मह्फ़िल् = assembly, congregation.
चर्चा = discussion; discourse; gossip.
वतन् = country, abode, dwelling.
मश्हूर् = well-known, famous, notorious; public.
अह्वाल् = condition; state of affairs.
चैन् = comfort, peace.
हिकायात् = tales, stories.
ख़याल् = thought, idea.
तुरंत् = quickly.
अर्थात् = in fact; that is to say.
अव्वल् = first.
हर्फ़्-ए आख़िर् = the last letter/word.
"औफ़िस्" से ता-ख़राबात् = from (the) office to (the) tavern.
उम्मीद् = hope, expectation; trust.
अंजुमन् = assembly; banquet.
वा-पस् = again.
रिश्तः = thread; connection, relationship; affinity.
जज़्बात् = passions.

---

ग़ज़ल् ३९

मुझ्‌से पूछो न ज़माने की हक़ीक़त् यारो
तुम्‌ने भी रक्खी शराफ़त् से ऽअदावत् यारो

इक् नज़र् देख्ते तो होती क़ियामत् यारो ?
या यही तर्ज़-ए तग़ाफ़ुल् है महब्बत् यारो

पय्-ए साक़ी से लिपट् कर् जो कभी ग़श् खाना
रिन्द्-ए काफ़िर् की नज़र् मेँ है ऽइबादत् यारो

देख् कर् उस् मॆह्-ए नौ की कज्-अदाएँ हर्-सू
छोड़् दी हम् ने महब्बत् मेँ शराफ़त् यारो

---

हक़ीक़त् = essence; truth, fact; state.
शराफ़त् = nobility.
ऽअदावत् रख् ना = to bear enmity (to), to bear malice (towards)
क़ियामत् = resurrection; tumult; a great calamity.
तर्ज़् = form; manner, style.
तग़ाफ़ुल् = neglect, indifference.
पय्-ए साक़ी = foot of the cupbearer.
ग़श् खाना = to swoon, to faint; to be enamoured (of), to fall in love (with).
रिन्द् = rogue; reprobate, drunkard, libertine.
काफ़िर् = infidel, impious.
ऽइबादत् = worship, adoration, devotion.
मॆह्-ए नौ = new moon; (met.) young/new beloved.
कज्-अदा = crooked manner.
हर्-सू = in every direction.

---

ग़ज़ल् ३७

कभी मुझ् मेँ तुझ् मेँ क़रार् था , अभी दर्मियान् दरार् है
मेरा ऽइश्क़् दफ़्न् है उस् जगह् , जहाँ मेरे दिल् का मज़ार् है

मुझे किस् बहार् से क्या मिला , जो ख़िज़ाँ से हो मझे कुछ् गिलः
मैँ तेरे चमन् का वॊः फूल् हूँ , कोई पंख्ड़ी है न ख़ार् है

वॊः नज़र् जो ढा रही थी सितम् , तो हुआ था मुझ् पॆ तेरा करम्
उस् अदा-ए बे-रुख़ी पर् , सनम् , मेरी हर् ख़्व़ुशी का उधार् है

मेरे हम्-नवा न रुला मुझे ! कि न आँख् से मेरी सैल् उठे
कहीँ घर् ही मेरा जला न दे , जो इन् आँसुओँ मेँ शरार् है

तेरे बज़्म्-ए जौर् मेँ , बे-वफ़ा , न रही हद्-ए सितम्-ओ जफ़ा !
मगर् अब् भी "रौशन्"-ए फ़र्द् का तेरे ऽआशिक़ोँ मेँ शुमार् है

[*] दर्ज्-ए बाला ग़ज़ल् फ़िल्म् "संग्-दिल्" की ग़ज़ल्, "यॆः हवा यॆः रात यॆः चाँद्‌नी तेरी इक् अदा पॆ निसार् है", की नज़्र् है.

---

Rejects:
न शराब् हो , न ही जाम् हो , मेरे साक़िया , मेरे दोस्तो
कि तमाम् मह्फ़िल्-ए यार् को मेरी शाऽइरी का ख़ुमार् है

---

क़रार् = stability; tranquility; agreement.
दर्मियान् = between, in the middle.
दफ़्न् होना = to be buried.
मज़ार् = shrine, tomb, grave.
ख़िज़ाँ = autumn; decay, old age.
चमन् = flower garden.
पंख्ड़ी = petal.
ख़ार् = thorn.
ढाना = to throw down, to bring (upon).
सितम् = tyranny, oppression, injury, violence.
अदा = grace; elegance; manner, carriage; coquetry.
बे-रुख़ी = displeasure.
हम्-नवा = companion, intimate friend.
सैल् (for सैलाब्) = torrent (of water), flood.
शरार् = sparks of fire.
बज़्म् = assembly, banquet.
जौर् = wrong-doing, injustice, oppression, tyranny.
बे-वफ़ा = faithless; ungrateful; ingrate.
जफ़ा = oppression, violence, cruelty, injury, injustice.
फ़र्द् = sole; singular; unique, unequalled.
शुमार् = reckoning, counting.
जाम् = goblet, cup.
साक़ी = cup bearer; (met.) beloved, god.
साक़िया = O cup bearer.
मह्फ़िल् = place of congregation; assembly; dancing party.
ख़ुमार् = intoxication; hangover.

---